Corrosieweerstand van de verschillende materialen die worden gebruikt voor de fabricage van schaliehaken.
Tussen november 2001 en juni 2003 werden hiervoor verschillende laboratoriumtests uitgevoerd.
Bij deze complete tests werden de reële praktijkomstandigheden gesimuleerd, met snelle temperatuurschommelingen van koud naar warm, waarbij de schaliehaken ook werden blootgesteld aan wind die zeezout aanvoerde en andere weersomstandigheden en aan trillingen, inkepingen van de haken tijdens de plaatsing enz... Op die manier kreeg men een duidelijk zicht op de mechanische weerstand van de producten.
TESTS DIE WERDEN UITGEVOERD:
Technology Center Bekaert (België)
1. Verouderingstests met schaliehaken (12 stalen - 1 per materiaal)
- 8 uur in een oven bij 60°C
- 8 uur in een diepvriescel bij - 25°C
- 8 uur in gedemineraliseerd water op omgevingstemperatuur
- weekend: 56 uur in gedemineraliseerd water bij omgevingstemperatuur
- duur van de test: 12 weken
2. Zoutnevel
Norme DIN 50021 (ASTM B 117 AFNOR X.41 -002 ISO 9227)
| Omstandigheden: | 100% relatieve vochtigheid Evaluatie om de 500 uur tot 2.500 uur natuur |
| Kasten A1 : | (verouderde) schaliehaken op natuurlijke en kunstmatige dakleien - inox en galva |
| A2: | (verouderde) schaliehaken op natuurlijke en kunstmatige dakleien - koper en verkoperde inox |
| Kasten B1: B2 : | als A1 en A2, maar met stevige spoeling met gedemineraliseerd water + droging iedere 168 uur |
| Kasten C1 : C2: | idem als A1 en A2, maar demontage van de haken en spoeling en droging + opnieuw monteren van de haken iedere 168 uur |
3. Kesternich S0 - DIN 50018
* 8 uur bij 40°C en 100% RV + SO²
- A: 1 l. SO² per cyclus - 105 cycli
- B: 2 l. SO² per cyclus - 37 cycli
* 16 uur bij omgevingstemperatuur
- RV < 75%
UGITECH Sprint Métal - CRU (Frankrijk)
1. Cyclische test volgens ISO 14993-norm
- 2 uur zoutnevel Nacl 5% bij 35°C (stuifwater)
- 4 uur droge periode bij 0% RV bij 60°C (zon)
- 2 uur natte periode bij 100% RV bij 50°C (regen)
Haken geplaatst op dakleien onder een hoek van 40°
2. Zoutnevel volgens NFX 41002-norm (DIN 50021) met stevige spoeling iedere 168 uur
C.I.E Acerinox (Espagne)
Zoutnevel volgens ASTM B117-norm (DIN 50021) met stevige spoeling iedere 98 uur
Haken opgehangen in de kast van B.S.
a, b, c: identificatie door etiket dat via een nylon draad werd bevestigd d, e, f: idem, maar waarbij ieder haak met behulp van een spleet werd ingekerfd
g, h: extern etiket aan de haak
GETESTE STALEN:
Schaliehaken, rechte modellen met punt, lengte 100 mm, 4 tot 12 stalen per materiaal en hanghaken rechte modellen, lengte 100 mm.
MATERIALEN:
GALVA Zn+Alu van Arbed
GALVA Zn+Alu+PET (Bezalplast) van Bekaert
INOX AISI 430 van Sprint Métal en Acérinox
INOX AISI 430 gekleurd, van Sprint Métal
INOX AISI 204 Cu+PET van Bekaert
INOX AISI 304 van Acérinox
INOX AISI 304 gekleurd, van Sprint Métal
INOX AISI 304+PET van Bekaert
INOX AISI 304 gedeeltelijk gekleurd
INOX AISI 316 Ti van Sprint Métal
INOX AISI 316 Ti gekleurd, van Sprint Métal
INOX AISI 304 verkoperd, van Fagersta
KOPER 99,9% van Umicore
Hieronder vindt u een tabel waarin de resultaten van de duurzaamheidstests op een natuurlijke site werden geïnterpreteerd. Uiteraard worden deze gegevens louter ter informatie gegeven. Heel wat factoren hebben immers een invloed op de waarden die in de realiteit worden genoteerd.
Wanneer men bijvoorbeeld in zone A (landbouwgebied) dicht in de buurt zit van grote sparrenbossen, zal de zure regen een negatieve invloed hebben op de weerstand. Voor een zijbekleding in de buurt van een zwembad geldt dezelfde opmerking. Nog veel andere factoren spelen een rol: vijf of zes kilometer van een industriezone (afhankelijk van de overheersende winden), verschillende schoorstenen voor de verwarming met stookolie in de buurt enz...
We geven het aantal jaren bij benadering aan voordat er roest (ijzeroxide) zichtbaar wordt.
Zodra dit ijzeroxide verschijnt, is er sprake van contaminatie en kan de volledige haak snel worden aangetast. Op hetzelfde moment verschijnen er oxide-uitlopers op de dakleien.
Bij de haken die van een beschermende oppervlaktelaag zijn voorzien, moet men er ook rekening mee houden dat deze bovenlaag bij de plaatsing kan worden ‘geblesseerd', ondermeer door het gebruik van een hamer of een tang. De roest zal eerst op die plaatsen toeslaan, waardoor de roest zich uiteindelijk even snel zou kunnen verspreiden als op haken die niet van een oppervlaktelaag werden voorzien.
Het essentiële verschil tussen de verschillende legeringen die voor de fabricage van haken worden gebruikt, zit hem uitgerekend in de snelheid waarmee de contaminatie zich verspreidt. Bij naakt staal gaat dat heel snel. Bij staal met een coating (galva of Zn Alu) gaat het snel. Bij ferriethoudende inox (430) is het relatief kort. Hoe hoger men opklimt in het aanbod austeniethoudend staal (204 Cu - 304 - 316), des te langzamer gaat de verspreiding.
In theorie kan de oppervlaktelaag in sommige gevallen langer bestand zijn tegen de effecten van corrosie dan het materiaal zelf. Uiteraard moet men met beide gegevens rekening houden: als het materiaal onder de oppervlaktelaag roest, is de haak niet meer intact. Als de volledige coating beschadigd of afgeschilferd is, is de haak wel nog goed, maar toch ook niet meer intact doordat de coating verdwenen is. Het woord ‘intact' betekent in dit laatste geval dat de haak zich niet meer bevindt “in de staat waarin hij werd geleverd”. Zo kan men bijvoorbeeld na 1.500 tot 2.000 grote blaren zien verschijnen op Zn+Alu waarop een PET-bovenlaag is aangebracht. Op dat moment is het duidelijk dat de haak onder de bovenlaag is aangetast, terwijl die bovenlaag wel nog altijd intact is.
De bovenlaag kan de algemene prestatie van de haak verbeteren door een extra bescherming aan te brengen. Toch kan die extra bescherming hoogstens 30% bedragen - op voorwaarde dat de haak bij de plaatsing niet werd beschadigd (wat zelden voorkomt).
Om al die redenen wordt er in de meeste gevallen een garantie gegeven van 10 jaar op het uitzicht van de bovenlaag (niet meer mogelijk om te doen glanzen).
Voor de corrosieweerstand van de haak verwijzen we naar de tabel op pagina 5B. Daar worden de resultaten van de hierboven beschreven tests geïnterpreteerd.
- Gebruiksgebieden:
A. Platteland, geen verontreinigde atmosfeer, gemiddelde neerslag, lage vochtigheidsgraad, minstens 20 km verwijderd van de kust of minstens 40 km als de overheersende wind van de kust afkomstig is.
B. Weinig verontreinigde atmosfeer (stedelijke gebieden), gemiddelde neerslag en vochtigheidsgraad, minstens 5 km verwijderd van de kust.
C. Kustgebieden, hoge vochtigheidsgraad en neerslag.
D. Verontreinigde atmosfeer (industriële zones - havengebieden - stallen - zwembaden - chemische industrie).
| Zone | A | B | C | D | A | B | C | D |
| Zn+ Alu | 10 jaar | 6 jaar | 1 jaar | 6 maanden | ||||
| (Crapal, Galfan, enz.) Bezalplast | 13 jaar | 8 jaar | 15 maanden | 8 maanden | ||||
| (Zn Alu+PET enz.) INOX 430 | 20 jaar | 10 jaar | 1 jaar | 6 maanden | ||||
| (F17) INOX 430 gekleurde, enz. | 15 jaar | 12 jaar | 15 maanden | 8 maanden | ||||
| INOX 204 Cu gekleurde ((Stead Color, enz.) | 30 jaar | 15 jaar | 5 jaar | 1 jaar | 15 jaar | 12 jaar | 7 jaar | 15 maanden |
| INOX 304 | 40 jaar | 25 jaar | 15 jaar | 2 jaar | ||||
| (18/10) INOX 304 gekleurde, enz. | 15 jaar | 12 jaar | 10 jaar | 3 jaar | ||||
| INOX 304 verkoperd, enz. (voor het groen) | 20 jaar | 15 jaar | 8 jaar | 5 jaar | ||||
| INOX 304 + PET (Bekinox 18/10) | 20 jaar | 20 jaar | 15 jaar | 5 jaar | ||||
| INOX 316 Ti | 60 jaar | 30 jaar | 20 jaar | 10 jaar | ||||
| INOX 316 Zwart | 15 jaar | 12 jaar | 10 jaar | 5jaar | ||||
| KOPER 99,9 % | 30 jaar | 20 jaar | 10 jaar | 5 jaar |
Als conclusie kunnen we stellen - rekening houdend met de limieten van de uitgevoerde tests - dat alleen de nuances 304 (18/10) en hoger (316) in plattelandszones, stadsgebieden en kustzones volledig gegarandeerd kunnen worden (ook voor koper).
Alleen 316 kan in industriële zones worden gegarandeerd.
Geen enkele bovenlaag, behalve PET en verkopering, biedt bij de huidige stand van de techniek een evenwaardige levensduur als de ondergrond wat inox 304 en 316 betreft.
Deze opmerkingen, die ter goeder trouw gebaseerd zijn op de resultaten van de tests, hebben geen enkel gevolg voor onze verantwoordelijkheid en worden louter ter informatie gegeven.